Biraz once Eksi Sozluk'e goz atayim dedim, sol tarafta "Kurtlerin kacak elektrik kullanmasi"mi ne oyle bir baslik vardi. Birisi de haber7 web sayfasindan su resme link vermis (blogger resmin buyuk boyunu gostermiyor, bir onceki cumledeki linke tiklayin):
TEDAS'tan alinan rakamlarla olusturulmus bu haritaya bakinca bazi seyler ortaya seriliyor: Dogu ve Guneydogu'da kacak elektrik kullanma orani cok fazla. Ama iste herkes bunu farkli sekillerde yorumluyor. Sozluk basligindaki gibi "hee, oralarda daha cok Kurt nufus var, demek ki Kurtler kacak elektrik kullaniyor, ahlaksiz ve hain Kurtler" demeye getirenler var. Sanki o kacak elektrigi kullananlarin hepsi Kurt de bolgedeki Turk, Arap ve digerleri asla kacak elektrik kullanmiyor. Cikarim tamamen yanlis, arti irkci. Bir kisim ise bolgedeki fakirlige yormus, acikcasi fakir edebiyati (bir miktar Tayfun Talipogluculuk) yaparak "sen fakirlik nedir bilir misin, yiyecek yemegin olmasin da goreyim oynuyor musun o sayacla" gibi bir yorum getirmis. Bu da yanlis cikarim, zira elektrigi kacak kullananlarin gelir durumlarini bilemiyoruz. Guneydogunun zenginleri kayitli fakirleri kayitsiz elektrik kullaniyor cikariminda bulunamayiz. Belki illerin kisi basina dusen gelirleri ve kacak elektrik oranlarina bakarak bir cikarimda bulunabiliriz: daha fakir il -> daha fazla kacak elektrik? seklinde sorarak ama soyle bir bakinca bu onerme pek dogru degilmis gibi gorunuyor.
Bir kere haritadaki sayilar kacak elektrik kullanimini soyluyor ama kullanicilar hakkinda bilgi yok. Mesela bir ilde kacak elektrik kullanabilecek tuketiciler toplam elektrik kullaniminin sadece ufak bir kismiysa, elektrigin gerisi endustri vs.'de kullaniliyorsa (kacak kullanmasi daha zor) o zaman kacak orani otomatik olark ufak olacaktir, butun tuketiciler kacak kullansa bile. Bunlari bilemiyoruz.
Neyse, daha fazla uzatmadan ben size bu haritanin ve sayilarin bana ne soyledigini soyleyeyim: ENFORCEMENT PROBLEM! Ya da Turkce olarak: yaptirim sorunu, ya da amiyane tabirle: devlet/TEDAS becerebiliyorsa gitsin o kacak sayaclari soksun, kayitdisi kullanimi kayda alsin! Buradaki sorun ne etnik gruplarin ahlakiyla ne de fakirlikle alakali. Sorun, o eski hikaye: Guneydogu'da devletin adi yok! Elektriginin ucretini bile alamayan devletin o bolgede "egemen" olabilmek icin onyillardir savasmasi ironik. Burada boluculuk falan yaptigim yok, Guneydogu kopsun gitsin demiyorum. Aksine, devlet bir sorunu oldugunu anlasin, sorunun kokenlerini adam gibi tespit etsin, ve cozsun diyorum. Atiyorum Corum'daki vatandas "Lan su sayacla oynasam da bedava kullansam" diye aklindan gecince "Yok be, .... olur" diyor ya, Guneydogu'da kacak elektrik kullanan vatandasin da "... olur" diyebilmesi, o caydiriciliga inanmasi gerek. (O ... yerine elektrigim kesilir gelecek, kapima jandarma dayanip beynime sikacak bence cozum degil).
Bir de elektrik soz konusu olunca, sozlukteki o baslikta "keban'i eve baglamak" diye anilan mesele var, vladko'nun entrysindeki anekdotta bahsedilen "hak" meselesi. Gecenlerde GAP uzerine bir seyler yazip ciziyordum, ve genelde "Auwww, bak devlet milyordolarlari yatiriyor iste Guneydogu'ya, daha ne istiyolar bu Kurtler annamiyorum sekerim!" seklinde lanse edilen bu projenin Guneydogu'da, Kurt politikalari ekseninde tam da tersi bir etki yaptigini ogrendim (hic de surpriz olmadi). Kurt milliyetci bakisla, GAP bir somuru (exploitation) unsuru. Turk devleti Guneydogu'nun zenginligi olan "su"yu (Firat+Dicle) kullanip elektrik uretiyor, bolgede uretilen elektrik de bati'ya aktariliyor, "Turk" fabrikalarini calistiriyor, "Turk" evlerini isitiyor. Bu bakis acisiyla, elektrik konusunda bir hak iddia etme, bir "entitlement" sozkonusu olabilir, ve bu kacak elektrik kullanimini artirabilir. Ama yukarida da dedigim gibi, kacak elektrik kullananlarin nicin kacak kullandiklarini (ahlaksizlik? milliyetcilik? garez? fakirlik? neden yapmiyim ki (just because i can)?) bilemiyoruz. Kaldi ki GAP bolgesinde il il cok varyasyon var, oyle bir garez bir milliyetcilik (bizim suyumuz bizm elektrigimiz) meselesi olsaydi komsu iller Elazig ve Diyarbakir veya Adiyaman ve S. Urfa arasinda o kadar fark olmazdi.
Netice itibariyle mesele yine devletin yetisine geliyor, yaptirim gucune geliyor, "yiyosa gel soke soke faturayi yaz, ucretini al"a geliyor. Ve tarihsel olarak devletin bu bolgedeki yaptirim gucu dusunulecek olursa, geleneksel asiret sisteminin hala guclu oldugu yerlerde daha cok kacak elektrik kullaniliyor seklinde bir hipotez ortaya atabilirim. Gerisi size kalmis!
2 yorum:
Simdi sirf merakimdan soruyorum bunu. Istanbukl ve Ankara icin (Izmir'i bilemiyorum) soyle bir akilalmaz bir uygulama var. Yilbasi zamani herkesin elektrik faturasi sisiveriyor. Halk da bunu sineye cekmis sekilde, napalim deyip kaderine boun egip oduyor bu sisik faturalai. Sisik faturanin gerekcesi, elektrik sirketlerinin yilboyu verdigi aciklar. En son genel mudur duzeyinde bir yetkilinin televizyonlarda bunu asikar soyledigi soylendi (ben seyretmedim, sahit olmadim, yalniz sasip kalmakla yetindim). Neyse uzatmayayim, neden bu uygulama elektrigin yaygin olarak kacak kullanildigi illerde uygulanmiyor mesela. Biliyorum bir yandan, sorum cok abes. Bir seyi de ima ediyor degilim. Yaziyi okudum, bu geldi aklima. Madem bazi illerde bir kisim halk kullanmadigi elektrigin parasini oduyor ve bir halk ayaklanmasi yasanmiyor, neden diger illerde bu yapilmiyor? Yazinizi cok begendim, saygilarimlan,
Lakin yorumu yazip gondericen fark ettim ki, belki de yapiliyor aslinda bu. Bir daha da yorum yazmayacagim bir yere, hep boyle oluyor.
Yorum Gönder